Лінгвістычная сьвядомасьць дакацілася да стадыі, чаканай для многіх беларускамоўных.
Папрасілі перакласьці навуковы артыкульчык з ангельскай. Спрабаваў зрабіць пераклад на нармальны обшэчэлавечавечаскі язык. Напрыканцы другога абзаца зразумеў, што гразну ў неўласьцівых мысьленьню сінтаксычных і лексычных формах, і перайшоў на мову. Ну не магу я ўжо перакласьці "draw the conclusions" інакш як "акрэсьліць высновы", не знаходжу тут ладных моўных сродкаў у "веліком і могучэм".
Сапраўды, пры назапашваньні моўнае практыкі робісься чуйнейшым да ўсялякага кшталту прыемных быццам бы дробязяў, што маюць месца ў беларускай мове. Тут, вядома ж, дадаецца той факт, што цяперашняя жывая мова фармуецца ў пэўнай ступені вольным чынам (асабліва ў тых асяродках, дзе няма "пільнага мовазнаўчага кантролю", напрыклад, у прыродазнаўчых навуках ці ў нефармальнай гаворцы). Адной зь першых асаблівасьцяў, якую я ўзяў на ўзбраеньне, было пашырэньне кола прыметнікаў са ступеньню параўнаньня (ня толькі "большы за" й г.д., але й "інтэнсіўнейшы", "часьцейшы"...). Другой знаходкай, надзвычай карыснай пры перакладзе з ангельскай мовы, было пашырэньне ўжытку поўных (не кароткіх) формаў прыметнікаў + асьярожнае (без злоўжываньняў) выкарыстаньне дзеяслова "ёсьць" (напр. "Разьвязак гэтай задачы ёсьць адзіным"). Адметна, што гэтыя асаблівасьці, як гаворыцца, інварыянтныя да пераўтварэньня нормаў правапісу (наркамаўка/тарашкевіца/...).
Існуе, між іншым, яшчэ адна даволі глыбокая рыса "моўнага характару", ад якой далёка ня кожны пазбаўлены (пераважна, вядома ж, у расейскамоўных колах пры сутыкненьні зь беларускай мовай). Пры вызначэньні ўжытку-няўжытку пэўнае формы, асабліва сінтаксычнай, досыць часта карыстаюцца каляніяльна-мысьленным крытэрам "каб нармальна можна было перакласьці на расейскую", але ж рэальным крытэрам ёсьць толькі адэкватнае аб'ектыўнае разуменьне й арганічнае ўспрыманьне формы.